woensdag 30 oktober 2019

Het overlijden van Kees Kort

De bomen groot, de planter dood

"Die bomen daar, langs de rand, die heb ik toentertijd geplant. Ik kon ze allemaal tegelijk onder m'n arm dragen", heeft Kees ons wel eens verteld. Inmiddels zijn de bomen groot. En is de planter dood. Op 28 oktober 2019 is Kees overleden. 



Kees was een begrip. Niet alleen maar coördinator van de vrijwilligers. 's Ochtends was ie de eerste die op het terrein kwam. Klaar om z'n mannen en vrouwen te ontvangen die deze dag aan de slag zouden gaan. Of om een groep te verwelkomen voor een rondleiding.
De man die natuurlijk niet alle, maar wel talloze bomen op het landgoed eigenhandig heeft geplant. Die duizenden bollen en stekjes van meer of minder exotische aard in de grond heeft gestoken, waardoor een waardevol gebied is ontstaan; een rijke oase van 26 hectare midden in een zwaar verstedelijkt gebied.
Een vraagbaak voor van alles en iedereen: welk plantje is dit? Moet die boom gesnoeid worden? Waar ligt de elektriciteitskabel in de grond? Waar loopt de waterleiding? In welk jaar was ook al weer dat pad aangelegd? Hoe groot zijn de hoogteverschillen tussen de Serpentinegracht, het meer en de afwatering op de Vliet? Wanneer is de botenloods verbouwd? En ga zo maar door. Binnen twee minuten kreeg je het antwoord op welke vraag dan ook: de naam van de plant, het jaartal van de verbouwing, een plattegrond van het leidingstelsel. Zacht van karakter, maar onbetwist de harde geheugenschijf van Te Werve. 

Tientallen mensen heeft Kees altijd als vrijwilliger aan zich weten te binden. Je deed het voor Te Werve, maar óók voor Kees. Met kleine aanwijzigen stuurde hij het onderhoud. Allemaal wist je wat je doen moest, altijd kwam ie even langs om te kijken hoe het ging. Een coördinator die iedereen zich zou wensen.

Nog vier dagen te gaan, dan zou Kees tweeënnegentig zijn geworden. Het is er niet van gekomen.  Van de ene dag op de andere is ie vertrokken. Hij laat een prachtig landgoed achter. 
En we weten zeker dat - als onze tijd is gekomen - het er boven prachtig uit zal zien. Want reken maar dat ie binnen de kortste keren een groot leger van vrijwilligers om zich heen heeft weten te verzamelen om het boven eens flink aan te pakken. De hemel wordt groen!

MvL301019

donderdag 10 oktober 2019

Herfst, geuren en kleuren!

Een rustige periode, de herfst? Vergeet het maar. Toegegeven, het aantal bezoekers is lager, zeker als het regent, maar de natuur werkt zich een slag in de rondte. Bomen werken hard aan de bevoorrading voor het volgend voorjaar. De paddenstoelen schieten uit de grond, letterlijk met geuren en kleuren. Heel spectaculair op dit moment: de biefstukzwam. Ja, zo ziet ie er inderdaad ook uit: roodgekleurd en als zo groot als een biefstuk van meer dan een pond. We zeggen niet wáár ie staat, want dan zijn we 'm zo kwijt! 





Duizend tinten groen trekken geleidelijk weg uit de miljarden bladeren op Te Werve. De groene bladkorrels - essentieel voor de plant -  worden opgeslagen in de takken om daar te overwinteren. Daardoor wordt in de bladeren het geel en rood zichtbaar, daarna het bruin. Het zomerse proces - water met voedingsstoffen uit de grond halen, verdamping door de mondjes aan de onderkant van de bladeren - komt geleidelijk tot stilstand. Tussen takken en bladeren groeien dunne kurklaagjes die de boom afsluiten; het blad valt af. De groeiperiode is voorlopig voorbij; de suikers die in de bladeren zijn gemaakt zijn opgeslagen in de wortels en staan klaar voor het volgend voorjaar.





Minstens zo actief zijn de paddenstoelen. Paddo's zijn eigenlijk de bloemen van een zwam; de bloem boven de grond, de zwam in de grond. Omdat paddenstoelen vooral uit water bestaan, is al die regen zéér welkom. Ze schieten als paddenstoelen uit de grond! 
Daar hebben de zwamdraden zich het hele jaar al gevoed met restjes: van takken, eikels, afgevallen bladeren en meer van dat soort lekkernijen. Wie vaak op Te Werve komt weet dat zelf de dikste omgezaagde boomstammen geleidelijk helemaal worden opgegeten: een rotte stam is gebak met slagroom voor al die paddootjes. 

Hoeveel soorten er op Te Werve zijn? Dat is moeilijk te zeggen. Je kunt beter vragen hoeveel soorten zich hebben laten zien:  in de loop der jaren al zo'n 700!

                               


Dat betekent dat de grond vol zit met zwamdraden, al zul je de meeste met het blote oog niet waarnemen. Er zijn inmiddels technieken om dat wel uit te zoeken. En, zo zegt Wim Veraghtert van Natuurpunt Educatie: "De resultaten van de nieuwe technieken zijn duizelingwekkend. In 5 gram bodemmateriaal vindt men zwamdraden van gemakkelijk meer dan 100 soorten terug. Als het dus veel geregend heeft en het bos vol paddenstoelen staat, zien we eigenlijk nog niet meer dan het topje van de ijsberg"*.
Wie durft daar te zeggen dat het een saaie boel is daar onder de grond?

Onze eigen Te Werve-hoffotograaf Rob Mostert heeft er vorige week de prachtigste foto's van gemaakt. Die willen we u natuurlijk niet onthouden!  

* www.natuurpunt.be
MvL 9-10-19

maandag 16 september 2019

LANG EN GELUKKIG OF NOOIT WAT GEWORDEN?

Heeft u 'm ook gezien, die advertentie in de Haagsche Courant? Akkoord, 't is al even terug - het was de krant van 6 juni 1935 - maar de vraag blijft lang knagen: hebben ze mekaar nou gekregen of niet? Ik doel natuurlijk op die kleine annonce: 

TE WERVE
Zondag j.l. Jongedame met rose blouse, brede witte hoed en  witte handsch.m.kappen, wordt vr.verz. te schrijven onder No. 4052 bureau van dit blad".  



De advertentie was ondertekend met "Plus-four gris". Om wie zou het gaan, wat voor iemand is die afzender, hoe oud, wat waren de omstandigheden? Hoe was het weer?

Hmm, een zondag op Te Werve. Op het terras waarschijnlijk. Na een week werken lekker ontspannen, een beetje spiedend rondkijken met een kopje thee in de hand. In z'n goeie pak. Gesoigneerd. Zou ie rijk zijn geweest? Misschien, maar dan wel krenterig: de afkortingen "handsch.m.kappen" en "wordt vr.verz." duiden op een zuinige advertentie, want elke letter in een advertentie telde mee voor de rekening. Toch wel iemand uit de financieel-economische hoek. Denk ik. Hij wist dat minister Steenberghe van Economische Zaken de volgende dag zou aftreden omdat het kabinet zijn plan niet wilde volgen om de gulden te devalueren. Zijn geld zou dus z'n waarde behouden; hij bleef rijk en kon zich een terrasje wel veroorloven! En de Bataafsche Petroleum Maatschappij had net 40% van de aandelen genomen in de toen pas opgerichte N.V. Nederlandsche Nieuw Guinee Petroleum Maatschappij. Ja, daar wist ie meer van; slim zakenmannetje. Mannetje? Denk het wel, het was in die tijd voor vrouwen en mensen van het X-geslacht niet gebruikelijk om een grijze plusfour te dragen. 
Plusfour? Ja, u weet wel, zo'n pofbroek tot net onder de knieën. (Inderdaad: een drollenvanger). Dat past ook wel bij begin juni. Exacte gegevens over het weer van toen ontbreken, maar de gemiddelde temperatuur begin juni was in die jaren 18,6 graden, dus heel warm was het nou ook weer niet. Maar waarom is ie niet op haar afgestapt: "Dag jongedame, wat heeft u een mooie brede hoed! Wat zijn de kappen van uw handschoenen groot! Wat is uw blouse prachtig roze! Mag ik u een Martini aanbieden?" Of zou ie pas drie dagen later  hebben bedacht dat deze jongedame heel interessant was en de advertentie hebben geplaatst? Nou, geen lefgozer die meteen op zijn doel af ging. Dat is duidelijk.
Mooi, hém hebben we in beeld.


Dat brengt ons bij de jonge dame. Brede hoed; past bij het weer dat toch nét even wat frisjes was. Handschoenen met kappen kwamen daarbij ook goed van pas. Ja, ik denk een dame uit een chique milieu, van goede komaf. Iemand die vast en zeker goed kon lezen en schrijven; ze hád de advertentie dus heel goed kunnen lezen en een brief kunnen schrijven naar No. 4052.  Het had best een goed stel kunnen worden, als......
Maar de krant was in de regen nat geworden, het briefpapier was op, de vulpen was leeg, van de zenuwen stuurde ze de brief niet naar No. 4052 maar naar No. 4025, ze moest helemaal niks van zuk soort kerels hebben, ze haatte plusfours, zéker grijze, ze zat al achter Deterding aan, ze.... ze..... ze had er gewoon geen zin an.  
Tja, zo kan het gaan. De droom spatte uiteen. Da's niks geworden. 

Of kent u dit paar toevallig?
   
MvL 14-8-19
Bron advertentie: Delpher

donderdag 5 september 2019



HET RIJKE LEVEN, GENIETEN VAN UW LANDGOED

U kent ze wel, die prachtige schilderijen. Pronkstukken van musea. Heren en een dame, loom liggend op het gras, genietend van de natuur in elkaars aangename gezelschap.
Waarom u niet? Zondag 15 september tijdens het Strandwalfestival is landgoed Te Werve van ons allemaal!
Ziet u zichzelf al zitten op het gazon, een wijntje in de hand, een hapje onder handbereik?
Een keertje doen alsof die 25 hectares uw eigen achtertuin zijn, terwijl uw gasten zich over het terrein verspreiden en de kinderen zich met elkaar vermaken. Natuurlijk gaat u maandag weer hard aan de slag, maar de zondag mag toch wel eens feestelijk worden gevierd?




Picknicken op zondag 15 september van 12.00-15.00 uur
Sla de lunch thuis over en reserveer (www.tewervebuiten.nl) een gulle picknickmand. Zoek een lekker plekje op het terrein. Bestel zo'n Zuid-Afrikaans Boschendalwijntje in en laat het water in uw mond lopen bij het openen van de picknickkist. Broodjes, salade, rosé. En onderhand laat u de rijke geschiedenis van Te Werve nog eens aan u voorbij gaan: ruige ridders, angstige Hoeken en wraakzuchtige Kabeljauwen en andersom, rijke kooplieden en onverzadigbare oliebaronnen. Die tijden zijn voorbij. Wat bleef is de schoonheid van de natuur, de prachtige luchten tussen de boomkruinen, het kabbelende water van het meer. Geniet van de roodborst die nieuwsgierig met u komt kennismaken. Luister naar de buizerd die haar jongen vliegles geeft, hoog boven u. Hoor de kauwtjes die opgewekt elkaar overtuigen van hun goede humeur. Lach om de halsbandparkieten die als jolige jongeren met elkaar luidruchtig door het luchtruim scheren. En daar in de verte, de kloeke roffel van de bonte specht. Nee, u bent niet alleen!

Jazz en Gin-tonic: zondag 15 september 15.00-20:00 uur
Vanaf 15.00 uur wordt de party naar een ander niveau getild: een DJ, lokale jazzbandjes en een BBQ brengen u in alle staten. Neem uw buren en vrienden mee! Oh ja, vergeet de kinderen niet: altijd dolle pret bij het springkussen.
Reserveren is niet nodig: stap gewoon naar binnen.

maandag 2 september 2019

ZINDELIJK EN BEKWAAM

Bazen en bazinnen kunnen het zelden alleen af. Hulp is geboden. Zeker in de huishouding en in de bediening. De vraag naar personeel is dus van alle tijden. Eens kijken hoe dat op Te Werve is en was. Eerst maar eens even zien hoe het nu gaat. Op de website kun je de oproep anno 2019 vinden: 

Studentenpool Oproepkrachten 
Wil jij tijdens je studie goed bij verdienen en deel uitmaken van ons enthousiaste team medewerkers? Schrijf je dan in bij onze vaste studentenpool oproepkrachten, die wij oproepen bij (grote) feesten, bijeenkomsten en partijen.
Goed bijverdienen in de Horeca:
Leuke baan op een landgoed
Werken op tofste events
Baas over je eigen rooster
Goed betaald
Gezellige collega's
Een dynamische werkomgeving
Kans om heel veel te leren
Ervaring is een pré maar uitstraling, inzet en leergierigheid zijn nog belangrijker.

1967
Modern en enthousiast geformuleerd. Zo klonk het niet altijd. Even een stapje terug in de tijd, naar een advertentie van de Bataafsche Internationale Petroleum Mij. N.V. in de Leeuwarder Courant van 26 mei 1967: "In ons recreatie-oord annex hotel 'Te Werve' is plaats voor enige SERVEERSTERS. Vereisten: enige jaren ervaring, opleiding huishoudschool, bereid bij toerbeurt ook tijdens de week-ends werk te verrichten. Leeftijd 23-35 jaar. Voor inlichtingen kan men zich telefonisch of schriftelijke wenden tot..".   
Hmm, vanachter een streng bureau geschreven. Je ziet de denkrimpels op het voorhoofd van de personeelsfunctionaris.

1917
We stappen 50 jaar terug en lezen in de Delftsche Courant van 24 oktober 1917: "Mevrouw Labouchère, 'Huis te Werve', Rijswijk, vraagt met 1 Nov. een bekwame NOODHULP-KEUKENMEID".  Reacties onder nummer 7339-6 naar de krant".
Dat klinkt als een roep om hulp: we lopen vast! Noodhulp!




1877
Nóg eens 40 jaar terug in de tijd: "Mevrouw VAN PALLANDT Huis Te Werve, Rijswijk bij Den Haag, verlangt met November, tegen hoog loon, eene zindelijke, bekwame KEUKENMEID. Alleen die van goede getuigen voorzien zijn, komen in aanmerking", aldus de advertentie in de Provinciale Overijsselsche en Zwolse Courant van16 augustus 1877.
Goede getuigen, ons soort mensen: geen sloeries in de keuken. 

Oproepkrachten, serveersters, keukenmeid, noodhulp-keukenmeid: de wereld heeft niet stilgestaan. Gelukkig zijn ze allemaal nog steeds zindelijk en bekwaam. 

Mvl 14-9-19


donderdag 29 augustus 2019

VRIJDAG 19 MEI 2000, ROND 3 UUR IN DE MIDDAG......  

....sloeg het noodlot toe: brand in de botenloods. Groot alarm.  De brandweer snelt toe. 
Uitslaande brand.  Aanvankelijk lijkt de vuurzee beperkt tot het achterste deel van de loods. 
Totdat wordt geconstateerd dat het vuur in en door het dak is gekropen. De loods is hopeloos verloren. De oorzaak is nooit opgehelderd, vermoed wordt dat spelende kinderen fikkie hebben gestookt.

De schade valt niet mee: bedrijfsmachines van het Zuid-Hollands Landschap (dat het terrein destijds beheerde), handwerktuigen, een toevallig die dag geparkeerde auto, een aanhanger, het gaat allemaal in vlammen op. Ook diverse bomen waren te ver en te veel verteerd door het vuur. Gelukkig was het asbestdak al in 1999 vervangen. 


Besloten wordt tot herbouw van de loods, ook al is die op dat moment nog geen rijksmonument. Bij de herbouw wordt zoveel mogelijk materiaal dat nog bruikbaar was opnieuw ingezet. Ook op het dak wordt gebruikt materiaal toegepast: de dakpannen dateren van 1870-1880. Zo kon een mooie nieuwe loods worden opgezet. 
Er zijn wel duidelijke verschillen: de oude loods had ramen en een schuifdeur aan de zijkant, de nieuwe niet. De witte inkleuring van de vakken aan de zijkanten is verdwenen: alleen aan voor- en achterkant is het vakwerk weer wit ingekleurd. De uitbouw richting meer is verdwenen.



De sporen van de brand zijn her en der nog goed zichtbaar. In de schuur zijn nog diverse balken te zien met brandschade. Een deel van het verfwerk aan de oostkant van de schuur is ruw door het schroeien van de verf; nauwelijks te zien, maar goed te voelen. En van één van de - nog dagelijks gebruikte - kruiwagens is de bak door de hitte vervormd. Herinneringen. 
De nieuwe loods is zó mooi geworden dat de Gemeente Rijswijk er in 2005 een monumentenprijs voor toekende. Zo kan Te Werve weer pronken met dit Rijksmonument.  Eind goed, al goed.


MvL 1-8-19
  


maandag 19 augustus 2019

 Nachtblauwe berging voor Balik Papan en Tjepoe

Exotische taferelen in ons park? Jazeker en dat maakt duidelijk dat Te Werve een plek is met vele kanten: groen, schoon, betoverend mooi, een lange boeiende historie en lijntjes naar tal van plaatsen op de wereld.
Neem nu de botenloods. Wie regelmatig op het terrein komt zal het zijn opgevallen dat de verfkleur op z'n retour was en is vervangen door een nieuwe blauwzwarte verflaag: zwart als het donker is, blauw als de zon er op schijnt. Met witte vlakken in de fraaie vakwerkdeuren aan voor- en achterkant. Na zoveel jaren was het tijd voor een nieuwe verflaag. Zo komen onze monumenten nóg mooier in beeld. 

Want een monument is het. In 2006 is de botenloods opgenomen in het register van Rijksmonumenten. Vanwege "de architectonische vormgeving en het materiaalgebruik".
"Als gaaf voorbeeld van een botenhuis in een recreatiepark..." en "vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats", zo geeft het register aan. 

Een botenloods is bedoeld voor boten, dat mag helder zijn. En daarom is deze pas in 1925  gebouwd, 15 jaar nadat het meer was gegraven. In 1922 had de Bataafsche Petroleum Maatschappij het terrein gekocht om er een recreatiegebied van te maken voor haar personeel. De aankoop gaf ruimte aan de sportieve wensen van de medewerkers. Voor de Canadese kano's en de wherries van de roeiers was een bergplaats nodig. Vandaar de botenloods; zo konden de boten vanaf 1925 zorgvuldig worden opgeborgen. Elke boot had een eigen plaats in de loods, op de muren aan de binnenzijde aangeduid met hun namen: de Corona, de Woodriver, de Curaçao, de Balik Papan en de Tjepoe.  De namen verwijzen naar raffinaderijen van de Bataafsche in Curaçao, Illinois, op Java en op Borneo. Die namen staan nog steeds op de binnenwanden van de loods. Toch beviel die plek niet, al in 1929 werden de boten verplaatst naar de andere kant van het terrein, dichter bij het water. De botenloods werd opslag voor tuingereedschap. Twee keer nog werd er een deel aan bijgebouwd. Toen de Shell het terrein verliet werd een deel van de ruimte in gebruik genomen door de Event Company; de rest werd gebruikt door het Zuid-Hollands Landschap als stalling voor een tractor, boswerktuigen, pompen en ander materieel. Van botenloods naar landbouwschuur. Bedoeld voor een lange periode van tevreden rust. Maar op vrijdag 19 mei 2000, rond 3 uur in de middag, sloeg het....... (wordt vervolgd).  

Bronnen: Rijksmonumentenregister, Kees Kort en Te Werve Nieuws juni/juli 2000.